Het belang van de zilveren weken na de kerstvakantie

Een groep is dynamisch. Ook als je voor de kerstvakantie een stabiele klas had, kan de groepssamenstelling op sociaal niveau na twee weken thuis helemaal anders aanvoelen. Dit komt door:

1. Een onderbreking van ritme en structuur

Kinderen leven thuis vaak in een ander tempo en met andere regels. Bij terugkomst moeten zij opnieuw schakelen naar het schoolsysteem: op tijd beginnen, samenwerken, concentreren, omgaan met verwachtingen. Dat vraagt tijd en begeleiding.

2. Nieuwe sociale verhoudingen

Tijdens vakanties worden vriendschappen soms hechter of juist minder intensief. Sommige leerlingen komen met verhalen of ervaringen die hun positie in de groep veranderen. De sociale dynamiek moet zich opnieuw stabiliseren.

3. Ontwikkelingssprongen

Zeker in de midden- en bovenbouw maken veel kinderen in korte tijd cognitieve of sociaal-emotionele sprongen. Dit kan leiden tot meer zelfstandigheid, maar ook tot onzekerheid of nieuw gedrag.

Hoewel het schooljaar al halverwege is, betekent dat dus niet dat de groepsvorming ‘klaar’ is. De zilveren weken vormen een cruciaal moment om opnieuw te investeren in structuur, veiligheid en verbinding. Door juist nú bewust aandacht te geven aan het groepsklimaat, leg je de basis voor:

• Herstellen en versterken van groepsrust

Door opnieuw te investeren in een veilige en voorspelbare leeromgeving, voorkom je dat kleine ruis of beginnende conflicten later in het jaar escaleren. Je legt als het ware een nieuwe laag onder het groepsklimaat.

• Bijsturen van normen en routines

Na de kerstvakantie zijn routines vaak vervaagd. De zilveren weken bieden een kans om regels, verwachtingen en werkhoudingen opnieuw helder te formuleren en in te oefenen. Dit versterkt het klassenmanagement voor de rest van het schooljaar.

• Voorkomen van problemen

Veel leerkrachten herkennen dat gedragsproblemen of onderlinge spanningen vaak rond februari/maart toenemen. Door in januari te investeren in groepsvorming, kun je deze dip aanzienlijk verzachten.

• Ruimte voor reflectie

Kinderen zijn na de jaarwisseling vaak trots op wat ze al bereikt hebben en gemotiveerd om nieuwe doelen te stellen. De zilveren weken zijn een uitstekende periode om doelen te herzien en eigenaarschap te stimuleren.

Nu je weet hoe het komt dat de groepssamenstelling op sociaal niveau na de kerstvakantie veranderd kan zijn en waarom het nodig is hier aandacht aan te schenken geven we je een aantal tips hoe je dit kunt doen.

1. Herhaal en evalueer samen de klassenregels

Bespreek de klassenregels zoals jullie ze aan het begin van het jaar hebben afgesproken. Hoe gaat het ermee en zijn ze nog steeds nodig? Misschien hebben de kinderen nu andere behoeften of willen ze zelf nieuwe afspraken toevoegen.

2. Zet coöperatieve werkvormen in

Coöperatieve werkvormen kunnen helpen om het groepsgevoel te versterken. Denk aan spellen en samenwerkingsopdrachten waarbij iedereen nodig is om het doel te bereiken. Zo leren kinderen elkaar opnieuw kennen en ontstaat er weer verbinding in de klas. Je vindt hier voorbeelden van coöperatieve werkvormen.

3. Geef aandacht aan het individu

Naast de groep is het belangrijk om ook oog te hebben voor het individu. Zijn er zorgen? Spanningen? Nieuwe situaties thuis? Voelt iedereen zich nog veilig en gehoord? Neem extra tijd voor gesprekken over hoe leerlingen terugkomen van de vakantie. Een korte check-in, een gesprekje of een compliment kan al een groot verschil maken. Wil je meer weten over een check-in, kijk dan eens hier.

4. Observeer bewust

De zilveren weken zijn hét moment om te kijken of rollen in de groep verschuiven. Zien we nieuwe leiders? Meer teruggetrokken kinderen? Andere vriendschappen? Vroegtijdig signaleren voorkomt problemen later in het jaar.