Geplaatst op

Eén, twee, drie, vier, boekje van papier…

Deze keer een blog van Kinheim auteur Renate Hoogendoorn. Zij schreef samen met Natascha Valen de serie Kerndoeltrainer Begrijpend Lezen.

Als ik mensen vertel dat ik werkboekjes bij een educatieve uitgeverij schrijf, krijg ik diverse reacties. Van ‘Wat leuk!’ tot ‘Tóch weer iets met onderwijs, hè!’ tot ‘Gebruiken ze nog boekjes, hoe ouderwets is dat? Ze werken tegenwoordig toch allemaal op de computer?’

Bijna alles staat op en kan met dat ene apparaat. Lekker makkelijk en vooral overzichtelijk, toch?

Een apparaat

Zullen papieren versies van boeken langzamerhand verdwijnen of blijven ze in beeld? Ik hoop het laatste. Dat kinderen veel tijd doorbrengen achter een beeldscherm weten we wel. Zowel thuis als op school is dit niet meer weg te denken. Superhandig ook. Geen gedoe meer met verschillende werkboeken en losse schriftjes. Ook ziet de leerling meteen welke som fout is en kan de leerkracht hier direct op inspelen. Bijna alles staat op en kan met dat ene apparaat. Lekker makkelijk en vooral overzichtelijk, toch?

Leesvaardigheid

Het is echter niet goed gesteld met de leesvaardigheid van onze jeugd. Met begrijpend lezen komen wij in Nederland steeds verder onderaan de lijst te staan. En dat terwijl we een van de weinige landen zijn die apart begrijpend-leesonderwijs geven. Begrijpend lezen staat bij veel kinderen niet in de top tien van leukste vakken op school. Moeilijk en saai zijn veelgebruikte woorden bij beoordelingen van leerlingen. We hopen het misschien minder vervelend te maken door ze te laten werken op de computer of tablet. In het blog van september schreef Marloes over leesmotivatie. De inhoud en het niveau van een tekst zijn belangrijk. Hier wil ik het aanbieden van teksten op papier aan toevoegen.

Het werken op papier levert in het geval van begrijpend lezen zeker voordelen op en komt het tekstbegrip ten goede.

Papier of scherm?

In tegenstelling tot lezen vanaf een beeldscherm, zorgt een tekst op papier ervoor dat je brein de tekst dieper verwerkt. Als je van papier leest, kun je het beter onthouden. Ook weet je waar iets ongeveer in de tekst staat, dus kun je makkelijker terugzoeken. Net als bij bijvoorbeeld schrijven zorgt de handeling ervoor dat het beter in je geheugen blijft zitten. Het vergt concentratie, geduld en discipline om een lange tekst te lezen. Dit oefen je eigenlijk al als je met een tekst op papier aan de slag gaat . Op een beeldscherm scroll je gemakkelijker door de tekst en kun je sneller afgeleid raken door andere zaken.

Belangrijke woorden markeren of onderstrepen gaat op papier veel makkelijker. Je kunt kernwoorden, uitroeptekens en vraagtekens noteren. Of vakken tekenen om inleiding, kern en slot. Kortom het werken op papier levert in het geval van begrijpend lezen zeker voordelen op en komt het tekstbegrip ten goede. Lees hierover meer in de blogs op Kennislink  en Didactief.

Toekomst

Feit blijft dat ‘onze kinderen’ er niet zo goed in zijn en dat ze het lastig of vervelend vinden. Laten we er dan in ieder geval voor zorgen dat ze ook vandaag de dag én in de toekomst kunnen werken in ‘old school’ papieren boekjes met aansprekende teksten. Dat doel hadden wij in ieder geval voor ogen met de Kerndoeltrainer Begrijpend Lezen bij Educatieve Uitgeverij Kinheim. Met als resultaat vijf spiksplinternieuwe werkboeken voor iedere groep in het basisonderwijs. Hopelijk zorgen ze voor betere resultaten en vooral meer leesplezier, deze boekjes van papier!

Geplaatst op

Begrijpend lezen met plezier

Hoewel de zomervakantie voorbij is gevlogen, is het ook wel weer heerlijk om aan de slag te gaan. De klas weer leuk inrichten, soms wat nieuwe spulletjes kopen, samen plannen maken voor het nieuwe schooljaar, nieuwe kinderen leren kennen en die interessante cursus volgen. Weer genoeg motivatie om enthousiast aan dit schooljaar te beginnen. Deze motivatie ontbreekt vaak als het om begrijpend lezen gaat bij kinderen. Ze beginnen al te zuchten als ze het op het rooster zien staan. Hoe komt dat toch? En vooral hoe kan dit anders?

Als je niet met plezier aan de slag gaat met een tekst zul je minder gemotiveerd zijn om de tekst goed te begrijpen.

Uit onderzoek van PIRLS blijkt dat in Nederland het leesplezier van een 10-jarige erg laag is in vergelijking met andere landen. En leesplezier is juist zo belangrijk voor de ontwikkeling van de leesvaardigheid. Als je niet met plezier aan de slag gaat met een tekst zul je minder gemotiveerd zijn om de tekst goed te begrijpen. Zaak dus om dit leesplezier te verhogen.

Interesse

Zo blijkt uit onderzoek dat het voor het leesplezier belangrijk dat het onderwerp van de tekst aansluit bij de interesse van het kind. Een tekst over hypotheken zal bij de meeste kinderen minder aanspreken dan een verhaal over gamen. Uiteraard is dit ook per kind heel verschillend. Fijn is het dan ook als er veel verschillende onderwerpen worden aangeboden. Zo is er altijd wel iets bij dat het kind aanspreekt.

Competent

Daarnaast moet het kind zich ook competent voelen om de tekst te begrijpen. Zowel het technisch niveau (AVI) als het begripsniveau (CLIB) van de tekst moet dan ook niet te hoog, maar ook zeker niet te laag zijn. Belangrijk is dus om te weten wat het niveau van het kind is, zodat je hier net iets boven kan gaan zitten. Als het voor het kind nog lastig is om de tekst technisch te lezen, kun je de tekst eerst een keer voorlezen. De technische verwerking kost dan minder moeite, zodat het kind meer ruimte overhoudt voor het begrijpen van de tekst. Uiteraard moet ook het inhoudelijke niveau van de tekst niet te moeilijk zijn, maar ook niet te makkelijk. Anders haakt een kind alsnog af.

Autonoom

Verder is het ook bevorderlijk voor de motivatie als een kind zich autonoom voelt. Dat deze het gevoel heeft dat het zelfstandig beslissingen kan nemen.  Om tegemoet te komen aan deze autonomie kun je het kind betrekken bij het uitkiezen van de teksten en de invulling van de les.

Sociale verbondenheid

Ook sociale verbondenheid bevordert de motivatie. Zo kun je met elkaar over teksten en boeken praten en kinderen laten samenwerken bij een begrijpend leesles. Tenslotte kan de motivatie ook worden bevorderd door het koppelen van concrete activiteiten aan de leesles. Het bezoeken van een molen bijvoorbeeld na of voorafgaand aan het lezen van een tekst over de werking van molens.

Als ik er zo over nadenk, werkt dit bij ons niet veel anders.

En wij dan?

Als ik er zo over nadenk, werkt dit bij ons niet veel anders. Ook wij hebben na de vakantie weer zin om aan de slag te gaan, omdat we graag met kinderen werken (interesse). We weten wat ons te doen staat, hoe we dit gaan aanpakken of we volgen een cursus (competent). We vinden het heerlijk om ons klaslokaal in te richten zoals wij dat willen (autonomie). En we maken samen met collega’s plannen voor het nieuwe schooljaar (sociale verbondenheid).

Materiaal

Ben je op zoek naar aanvullend materiaal begrijpend lezen om te gebruiken naast je methode, bekijk dan eens onze nieuwste uitgave Kerndoeltrainer Begrijpend Lezen .

De teksten die hierin gebruikt zijn, gaan over onderwerpen die aansluiten bij de interesse van de kinderen. Het zijn afwisselende teksten, zodat er voor iedereen wel wat bij zit. Door gebruik te maken van het leerlijnenoverzicht achterin het boek kun je ervoor zorgen dat de les precies aansluit op het niveau van het kind. De kinderen kunnen de lessen ook samen maken, zodat er sociale verbondenheid ontstaat.

 

Gebruikte bronnen:

PIRLS Gubbels, 2017

Brozo & Flynt, 2008

Gambrell, 2011

Gibb & Guthrie, 2008

Guthrie & Wigfield, 2001

Geplaatst op

Onderwijsachterstanden door thuisonderwijs?

Heeft thuisonderwijs voor achterstand, voorsprong of ongelijkheid gezorgd?

Het thuisonderwijs was nog maar net opgezet of er werd al beweerd dat kinderen onderwijsachterstanden opliepen. Lekker motiverend als je je een slag in de rondte werkt om het zo goed mogelijk op te zetten met de beperkte middelen en mogelijkheden die je hebt. Waar is deze bewering eigenlijk op gebaseerd? Is dit echt zo?

Als je spreekt van onderwijsachterstanden dan rijst eerst de vraag: wat is een onderwijsachterstand? Je spreekt van een onderwijsachterstand als een kind achter loopt op de gemiddelde onderwijsprestatie van leeftijdsgenoten. Hierbij wordt dan vooral het curriculum centraal gesteld en niet zozeer het kind. Want kan een kind wel een achterstand hebben? Ieder volgt toch zijn eigen ontwikkeling?

Kansenongelijkheid vind ik in deze dan ook een betere term. Niet ieder kind heeft tijdens deze coronacrisis dezelfde kansen gekregen. Als jouw ouders je niet konden helpen, als er geen rustige ruimte was om je thuiswerk te doen, als er zorgen in huis waren dan heb je niet dezelfde kansen gekregen als kinderen waarbij dit niet aan de hand was.

Gelukkig stelt de Rijksoverheid extra geld beschikbaar voor het onderwijs als ondersteuning voor kinderen die dat door de coronacrisis nodig hebben.

Nu zijn de scholen aan zet om deze gelden op een goede manier in te zetten.

Dit is een goede stap. Nu zijn de scholen aan zet om deze gelden op een goede manier in te zetten. De PO-raad heeft een handige kaart ontwikkeld die scholen kunnen gebruiken bij het opzetten van passende ondersteuningsvormen voor de kinderen die extra ondersteuningsbehoefte hebben na de coronacrisis.

Volgens een peiling van de AVS onder schoolleiders valt het juist wel mee met de achterstanden. Bijna 90% van de schoolleiders geeft aan dat de voortgang van de meeste kinderen vrij constant is. Misschien zijn er ook wel kinderen die juist een voorsprong hebben opgelopen deze periode? Kinderen die veel meer individuele aandacht kregen, die in een prikkelarme omgeving konden werken of kinderen die vooruit konden werken. Daarnaast hebben kinderen wellicht ook allerlei andere vaardigheden geleerd die nodig waren bij het thuiswerken. Je kunt hierbij denken aan plannen, organiseren en doorzetten.

Door met elkaar kinderen te helpen die niet alle kansen hebben gekregen tijdens de coronacrisis en te kijken wat we kunnen leren van kinderen die juist enorm vooruitgegaan zijn deze afgelopen periode kunnen we het onderwijs nog beter afstemmen op de behoefte van ieder kind!

 

Geplaatst op

Tijd voor verandering!?

Na ruim 17 jaar heb ik afgelopen schooljaar afscheid genomen van het onderwijs. Het was een moeilijke beslissing, want ik heb het werk altijd met veel plezier gedaan. Maar soms komen er kansen voorbij die je moet grijpen. Dat was deze baan bij een prachtige educatieve uitgeverij. Natuurlijk was het een enorme spannende stap. Kan ik dat wel? Zal ik de kinderen niet enorm gaan missen? En mijn lieve collega’s? Ik had al die jaren een bepaalde routine opgebouwd en moest hier ineens van afwijken.

Flinke verandering

Het voelde als een ingrijpende stap, nadat je jaren van zekerheid hebt gehad. Het scheelde dat ik al een dag in de week werkzaam was bij Kinheim. De collega’s en werkplek kende ik al. Wel ging ik ook andere werkzaamheden uitvoeren. Gelukkig was er vanuit het bedrijf veel vertrouwen en kreeg ik alle kans om aan de nieuwe situatie te wennen. We zijn ook met heel veel leuke en uitdagende dingen bezig, dus ik begon mijn draai te vinden.

Wat komt er allemaal op hen af?

Corona

Maar toen kwam Corona. Ineens gingen alle scholen dicht en moest er thuisonderwijs gegeven worden. Mijn gedachte gingen snel naar mijn oud-collega’s. Wat komt er allemaal op hen af? Hoe gaan ze dat allemaal regelen? Gelukkig kon ik ook op mijn werk proberen scholen te ondersteunen met extra materiaal. Maar toch voelde ik me schuldig. Ik wist hoe hard ze nu aan het werk moesten en zouden gaan om het beste voor de kinderen te regelen. Ik had er alle vertrouwen in dat dit hen ging lukken, maar ik had ze graag geholpen.

Gelukkig heb ik zelf twee kinderen en kon ik mijn juffenskills op hen (proberen te) etaleren. Zo gaf ik iedere week een begrijpend leesles aan mijn dochter en haar vriendinnen via de computer. Mijn dochter is gelukkig in de leeftijd dat ze dit nog leuk vindt. Mijn zoon van 13 is iets minder gediend van mijn “goede” tips. Hij is erg zelfstandig en werkte veel samen met een klasgenoot. Maar voor even een kleine vraag of overhoren wist hij me gelukkig wel te vinden.

Sowieso hadden we als gezin ineens meer tijd voor elkaar. We hoefden ’s avonds niet meer snel te eten, omdat er een moest gaan sporten. De weekenden waren ook ineens helemaal vrij.

Mooi zou het zijn als we na alle ellende die de Coronacrisis heeft veroorzaakt ook positieve dingen kunnen meenemen uit deze crisis.

Terug naar normaal

Langzaam gaan we nu weer stappen zetten om terug naar normaal te gaan. Hoewel uiteraard de vraag is wat normaal is en of we ooit weer helemaal teruggaan naar hoe het was. Mooi zou het zijn als we na alle ellende die de Coronacrisis heeft veroorzaakt ook positieve dingen kunnen meenemen uit deze crisis. Instructiefilmpjes opnemen, zodat leerlingen deze altijd kunnen terugzien als ze daar behoefte aan hebben. Lessen streamen, zodat leerlingen die niet naar school kunnen toch instructie kunnen volgen. Kinderen meer vrijheid geven in het plannen van hun werkritme. Maar wellicht ook dingen in je privéleven, zoals meer tijd nemen voor jezelf en je gezin. Niet alles helemaal vol plannen.

Zelf heb ik in ieder geval in deze periode geleerd dat veranderingen helemaal niet eng zijn. Natuurlijk mis ik de leerlingen en collega’s van mijn oude school. Maar gelukkig heb ik nog wel regelmatig contact en heb ik inmiddels ook weer leuke nieuwe contacten opgebouwd.

Door veranderingen gewoon te ondergaan, kunnen er zelfs hele mooie dingen gebeuren. Ik heb mijn draai inmiddels gevonden binnen mijn nieuwe werk en we zijn in deze Coronacrisis als gezin echt dichter naar elkaar toegegroeid.

Welke dingen zou jij graag meenemen uit de afgelopen periode? Laat je ideeën gerust achter op onze Facebookpagina.

Marloes werkt parttime als auteur bij Educatieve Uitgeverij Kinheim. Samen met een collega-auteur houdt zij zich onder andere bezig met de Kerndoeltrainer rekenen. Naast haar werk en gezin volgt ze de Master Onderwijswetenschappen.

Wil je maandelijks op de hoogte blijven van de ontwikkelingen binnen Kinheim? Schrijf je dan hier in voor de nieuwsbrief.